songsdaily آوازهای روزانه

حرف و سخن

نگاهی به روشنفکری و انقراض آن (1)

تعریف دقیق روشنفکر کار سختی است. اما به طور تقریبی مراد ما از روشنفکر کسی است که آگاه به مسائل انسان و زمانه است. مکتب های فکری مختلف را می شناسد و در آن میان ، راه خود را با اندیشه آزاد و پویا می گشاید و در بند اندیشه های بسته و به میراث رسیده نمی ماند . از آنجا که دردهای بشر را می بیند و احساس میکند ، برای رهایی خویشتن خویش هم که شده است دل در گرو درمان دردهای بشری دارد و از این رو صاحب دغدغه است و کوشا برای تغییر نظم عالم به سمت و سویی که رواتر می پندارد. از این رو روشنفکری و مسئولیت شانه به شانه هم می روند.

اما واقعیت این است که هر چه آگاهی بیشتر میشود درد و رنج هم افزون تر می شود و به دنبال آن تلاش برای رهایی از رنج هم بیشتر. در این راه عده ای به مبارزات سیاسی کشیده می شوند و دچار شکنجه و زندان و اعدام. عده ای هم مغلوب درد و رنج خود می شوند و در استیصال ، خود را از بین می برند، یا با پناه بردن به افیون یا با انواع خودکشی. عده روشنفکرانی که به ساحل امن و عافیت رسیده باشند و شاهد خود را در بر کشیده باشند چندان نیست ، از این رو این جماعت همیشه ناراحت اند و دردمند. اگر چه این درد و ناراحتی از جانب غالب مردمان مقدس شناخته می شود ولی این چیزی از انبوه مشقات روشنفکران نمی کاهد. غالب روشنفکران حتی تولید مثل هم نمی کنند چون نمی خواهند دردی که به آن دچار اند را به دیگری هم هدیه کنند.

حاصل این همه چه بوده است؟ در اقلیت ماندن روشنفکران. اگر روشنفکری چیز مطلوبی بود شماره آن روز به روز افزون تر می گردید. اگر به آن اقبالی نشده است به خاطر همین سختی هایش بوده است و عواقبش.
حاصل این همه چه خواهد بود؟ انقراض نسل روشنفکران و انقراض روشنفکری.

بیهوده نیست که پیروان اندیشه های بسته از مرز میلیارد می گذرند ، ولی صاحبان اندیشه های آزاد هر چه جان می کنند ، به جایی نمی رسند.

ماهور - ۱۱ - طوسی - ۱۲ - نصیر خانی