دشتی - مثنوی

آتشی شب در نیستانی فتاد
سوخت چون عشقی که بر جانی فتاد
شعله تا مشغول کار خویش شد
هر نیی شمع مزار خویش شد
نی به آتش گفت کاین آشوب چیست؟
مر تو را زین سوختن مطلوب چیست؟
گفت آتش بی سبب نفروختم
دعوی بی معنیت را سوختم
زانکه می گفتی نی ام با صد نمود
همچنان در بند خود بودی که بود

(مجذوب علی شاه کبودرآهنگی)

مثنوی دشتی ، آخرین گوشه از آواز دشتی بر اساس روایت استاد محمود کریمی. گوشه مثنوی در هر آواز و دستگاهی بر روی وزن "فاعلاتن فاعلاتن فاعلن" بنا می شود.

آوانویسی این نوت از مرحوم دکتر محمد تقی مسعودیه است که از کتاب ردیف آوازی استاد کریمی تصویر برداری کرده ام. نوت این گوشه در دشتی لا نوشته شده ولی من آن را در دشتی دو خوانده ام. از آنجایی که بخشی از ملودی این گوشه سه بار تکرار می شود ، برای پرهیز از یکنواختی ، سه بیت اول را در اکتاو پایین ، و از بیت چهارم به بعد را در اکتاو بالا اجرا کرده ام.

از روزی که مسعود این شعر را به یاد گنجی خواند ، هر بار که آن را می خوانم ، گنجی و خاتمی در نظرم می آیند. گنجی در مقام آتش ، و خاتمی به نمایندگی همه مدعیان اصلاح طلبی ، در مقام نی. گفتگوی این دو در قالب نی و آتش واقعا شنیدنی است.

راستی امروز روز آزادی گنجی است. شش سال محرومیت از زندگی ، به گناه حقیقت گویی. بچه هایی که آن روز به دنیا آمدند امروز به مدرسه میروند و ما هنوز امید آزادی او را هم نداریم. یعنی واقعا هیچ کاری از دست ما بر نمی آید؟