همچو جام

دوش با من گفت پنهان کاردانی تیز هوش ... وز شما پنهان نشاید داشت راز می فروش
گفت آسان گیر بر خود کارها کز روی طبع ... سخت می گیرد جهان بر مردمان سخت کوش
تا نگردی آشنا زین پرده رمزی نشنوی ... گوش نامحرم نباشد جای پیغام سروش
گوش کن پند ای پسر وز بهر دنیا غم مخور ... گفتمت چون در حدیثی گر توانی داشت هوش
با دل خونین لب خندان بیاور همچو جام ... نی گرت زخمی رسد آیی چو چنگ اندر خروش

(گزیده غزلی از حافظ)

آواز در دستگاه راست پنچگاه ، راست پنجگاه فا. بیت اول ، درآمد راست پنجگاه ، بیت دوم ، تلفیقی از پروانه و نیریز و عراق ، بیت سوم ، نغمه ، بیت چهارم پنجگاه و سپهر ، بیت پنجم تلفیقی از راک و طرز و نهایتا فرود در درآمد.


مدتها پیش دوست گرامی ، مریم ، این شعر را طلب کرده بود در دستگاه ماهور. ولی از آنجا که تا کنون آواز ماهور زیاد خوانده ام آن را در راست پنجگاه که به ماهور بسیار نزدیک است خوانده ام. امیدوارم مورد پسند او و سایرین واقع شود.

این غزل حافظ یک بیت کلیدی دارد که روزگاری برای من بسیار عزیز بود و آن این است:
در حریم عشق نتوان زد دم از گفت و شنید ... زانکه آنجا جمله اعضا چشم باید بود و گوش
من این بیت را مخصوصا نخواندم چون از شما چه پنهان با عشق مشکل دارم. نه تنها با عشق ، بلکه با هرچه که معلوم نیست که در واقعیت امر چیست و نمی شود در مورد آن سخن گفت . البته ممکن است به کسی حالاتی دست بدهد که شرح آن به بیان و قلم در نیاید ، ولی مقدس کردن آن حالات و تجربیات با اطلاق واژه عشق بر آن الزاما کار درستی نیست. چیزهای مقدس معمولا پناهگاه کسانی می شود که گوششان به حرف کسی بدهکار نیست و نهایتا به یک عنصر غیر اجتماعی و گاه ضد اجتماعی بدل می شوند.
عشق لغتی است که به همه چیز اطلاق می شود و از این رو تمایزی ایجاد نمی کند و به نظر من پرهیز از به کار بردن آن نه تنها خللی در زندگی آدمها (البته به غیر از شاعران و ترانه سرایان) ایجاد نمی کند بلکه به شفاف کردن ارتباط آنها نیز کمک می کند. من خودم همه عشق هایم را که تجزیه کردم به یک مشت نیازهای رنگارنگ رسیدم که همه واقعی بودند و نیازی هم به مفهوم عشق نداشتند تا معنی پیدا کنند.
شما هم برای امتحان همه عشق هایتان را مثل یک عبارت جبری پیچیده ساده کنید تا ببینید آیا ته کار چیزی جز انگشت شمار نیازهای جور وا جور می ماند؟ اگر ماند لطفا مرا خبر کنید تا یا در ساده کردن آن به شما کمک کنم یا در نگاهی که به عشق دارم تجدید نظر کنم.
سعی می کنم در آینده در مورد محاسن زندگی بدون عشق بیشتر بنویسم. البته منظورم از بدون عشق ، بدون احساسات نیست ها. یک وقت از من قطع امید نکنید ها !